Zaburzenia odżywiania należą do najpoważniejszych zaburzeń psychicznych - mają najwyższy wskaźnik śmiertelności ze wszystkich diagnoz psychiatrycznych. Mimo to wiele osób je bagatelizuje lub ukrywa. Wczesna pomoc ratuje życie i zdrowie.
Rodzaje zaburzeń odżywiania
Najczęstsze zaburzenia odżywiania to: Anoreksja (jadłowstręt psychiczny) - restrykcyjne ograniczanie jedzenia prowadzące do niebezpiecznej utraty wagi, zaburzony obraz własnego ciała. Bulimia - cykle objadania się i kompensacji (wymioty, środki przeczyszczające, nadmierne ćwiczenia). BED (Binge Eating Disorder) - epizody kompulsywnego jedzenia bez kompensacji; wiąże się z silnym poczuciem winy i wstydu. ARFID (Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder) - selektywne jedzenie wynikające ze strachu lub awersji sensorycznej, nie z zaburzeń obrazu ciała. Inne nieokreślone zaburzenia odżywiania (OSFED) - objawy z różnych kategorii, ale niespełniające kryteriów jednej diagnozy.
Objawy, które powinny zaniepokoić
Warto zaniepokoić się, gdy bliski lub ty sam/a: radykalnie zmniejsza lub eliminuje pewne grupy pokarmów bez powodu medycznego, wyraźnie chudnie lub tyje, unika wspólnych posiłków lub je w ukryciu, często chodzi do toalety po posiłkach, intensywnie ćwiczy mimo wyczerpania lub choroby, obsesyjnie myśli o jedzeniu, kaloriach, wadze, ma zniekształcony obraz swojego ciała (widzi się jako gruba/y mimo niedowagi). Zaburzenia odżywiania rzadko są widoczne gołym okiem - nie oceniaj po wyglądzie.
Dlaczego zaburzenia odżywiania są niebezpieczne
Zaburzenia odżywiania nie są „kaprysem” ani „dietą, która wymknęła się spod kontroli”. To poważne zaburzenia psychiczne o złożonej etiologii - genetycznej, biologicznej, psychologicznej i społeczno-kulturowej. Niepodjęte leczenie prowadzi do poważnych powikłań: niedożywienia i jego skutków (osteoporoza, zaburzenia hormonalne, problemy sercowe), uzależnienia od rytuałów jedzeniowych, izolacji społecznej, a w skrajnych przypadkach - śmierci. Leczenie jest możliwe i skuteczne, ale wymaga specjalistycznej pomocy.
Psychoterapia zaburzeń odżywiania
Leczenie zaburzeń odżywiania wymaga zwykle wielodyscyplinarnego podejścia: psychoterapii, wsparcia dietetyka i (w cięższych przypadkach) psychiatry lub lekarza internisty. W psychoterapii zaburzeń odżywiania najskuteczniejsze są: CBT-E (Enhanced CBT) - rozszerzone CBT opracowane specjalnie dla tej grupy zaburzeń, FBT (Family-Based Treatment) - terapia rodzinna dla nastolatków z anoreksją, terapia dialektyczno-behawioralna (DBT) - szczególnie skuteczna przy bulimii i BED. Ważne: terapeuta pracujący z zaburzeniami jedzenia powinien mieć specjalistyczne szkolenie w tej dziedzinie.
Jak rozmawiać z bliską osobą o problemie
Jeśli martwisz się o bliską osobę - podejdź do tematu z troską i bez oceniania. Unikaj komentarzy dotyczących wyglądu i wagi. Zamiast „wyglądasz źle” powiedz: „martwię się o Ciebie i chcę zrozumieć, co przeżywasz”. Nie wymuszaj jedzenia ani rozmów, gdy osoba nie jest gotowa. Zaproponuj pomoc w znalezieniu specjalisty. Pamiętaj, że osoba z zaburzeniem odżywiania często ma silny opór przed leczeniem - nie walcz, ale bądź obecny/a i konsekwentny/a w wyrażaniu troski.
Zobacz też: Psychoterapia zaburzeń odżywiania w Poznaniu
Zaburzenia odżywiania wymagają specjalistycznej pomocy - im wcześniej, tym lepiej. Zadzwoń do nas lub umów wizytę z psychologiem HealthyMind.